Firstcry Parenting
Search
Parenting Firstcry
Home गर्भारपण प्रसूतीनंतर घ्यायची काळजी प्रसूतीनंतर घ्यावयाची काळजी

प्रसूतीनंतर घ्यावयाची काळजी

प्रसूतीनंतर घ्यावयाची काळजी

प्रसूतीनंतरचा कालावधी म्हणजेच पोस्ट पार्टम पीरियड हा नुकत्याच आई झालेल्या स्त्रीच्या आयुष्यातील एक अनिवार्य टप्पा आहे. तो प्रसूतीनंतरच सुरू होतो आणि आई गर्भधारणेच्या आधीच्या स्थितीत परत येते तेव्हा तो संपतो. साधारणत: सहा ते आठ आठवड्यांपर्यंतचा हा कालावधी असतो. ह्या काळात तुम्हाला तुमच्या शरीराची अत्यंत काळजी घेण्याची आवश्यकता असते त्यासाठी पुरेशी विश्रांती, यॊग्य पोषण आणि झोपेची गरज असते. ह्या टप्प्यात शरीर बर्‍याच बदलांमधून जात असते. ह्या काळात, मातृत्वात येणाऱ्या जबाबदाऱ्या संतुलित करण्यास शिकत असताना आई भावनिक आणि शारीरिक बदलांमधून जात असते. बहुतेक प्रथांमध्ये आणि धर्मांमध्ये प्रसूतीनंतरचे ४० दिवस बाळंतपणाचा कालावधी असतो. ह्या कालावधी आईला विश्रांती मिळावी, बरे वाटावे आणि बाळाशी बंध घट्ट व्हावा इत्यादीसाठी असतो. ह्या काळात पाळल्या गेलेल्या प्रथा आणि विधी देशाच्या विविध भागांमध्ये भिन्न आहेत.

बाळाच्या जन्मानंतर तुम्हाला काय बदल अपेक्षित आहेत?

बाळाच्या जन्मानंतरचा काळ बरीच आव्हाने घेऊन येतो आणि खाली दिलेले बदल घडू शकतात. प्रसूतीनंतर, स्त्रियांमध्ये शारीरिक आणि भावनिकदृष्ट्या खूप बदल होतात.

शारीरिक बदल

काही शारीरिक बदल खालीलप्रमाणे

  • बद्धकोष्ठता

तुमची प्रसूती सामान्य असो किंवा सीसेक्शन असो, तुम्हाला बद्धकोष्ठता होण्याची शक्यता असते. कदाचित लोहाच्या पूरक पदार्थांच्या परिणामामुळे किंवा आपल्या गुदद्वाराजवळील भाग प्रसूतीमुळे नाजूक झालेला असतो तेव्हा शौचास जाण्यास वाटणाऱ्या भीतीमुळे असे होऊ शकते.


  • हळुवार आणि दुखरे स्तन

प्रसूतीनंतर स्तनपान करण्याची वेळ येते. आपल्या स्तनांमध्ये दूध भरले जाईल आणि दर काही तासांनी तुम्हाला आपल्या बाळाला दूध पाजण्याची गरज भासू शकेल. त्यामुळे स्तनांना त्रास होऊ शकतो.

  • हॉट आणि कोल्ड फ्लॅशेस

तुम्हाला खूप घाम येतो का किंवा गरम होते का? तुम्ही एकट्या नाही आहात. बहुतेक मातांना गरोदरपणानंतर हा त्रास होतो.

  • मूत्रमार्गात असंयम

बाळंतपणामुळे पेल्विक स्नायू कमकुवत होतात, त्यामुळे मूत्रमार्गात असंयम जाणवतो. नॉर्मल प्रसूती झाल्यास हे सामान्य आहे विशेषतः फोर्सेप किंवा इतर गोष्टींच्या हस्तक्षेपासह प्रसूती झाल्यास शक्यता जास्त असते.

  • वजन कमी होणे

बाळाच्या प्रसूतीनंतर तुम्हाला थोडेसे हलके वाटेल, परंतु बाळंतपणानंतर काही प्रमाणात वजन कमी होण्याची शक्यता आहे. जर तुम्ही स्तनपान देत असाल तर वजन कमी होण्याची निश्चित शक्यता आहे, कारण स्तनपान केल्याने तुमचे वजन गर्भधारणेपुर्वीसारखे होऊ शकते.

वजन कमी होणे

भावनिक बदल

काही मातांना बाळाच्या जन्मानंतर आनंदीवाटू शकते, परंतु काहींना थकल्यासारखे आणि निराश वाटू शकते. मातांमध्ये दिसून येणारे काही सामान्य भावनिक बदल खालीलप्रमाणे:

  • बेबी ब्लूज

बहुतेक मातांना बाळाच्या जन्मानंतर पहिल्या आठवड्यात रडू येणे व चिडचिड होणे जाणवते. बर्‍याचदा ह्या लक्षणांना बेबी ब्लूजम्हणून ओळखले जाते आणि बर्‍याच मातांना ह्याचा अनुभव येतो. बाळाच्या जन्माच्या दोन ते चार दिवसानंतर होणाऱ्या रासायनिक आणि संप्रेरक पातळीच्या चढउतारांमुळे असे होते.

  • प्रसुतिपूर्व उदासीनता (पोस्टपार्टम डिप्रेशन)

बेबी ब्लूज सहसा सामान्य मानले जातात. तथापि, बाळाच्या जन्मानंतर काही आठवडे तुम्हाला जर सतत भीती , दु: , निराश आणि थकल्यासारखे वाटत असेल तर कदाचित आपण जन्मापश्चात नैराश्याने ग्रस्त आहात. ही समस्या दहा पैकी एका महिलेमध्ये आढळून येते. बर्‍याच स्त्रिया बाळंतपणानंतर ह्याकडे दुर्लक्ष करतात. वैद्यकीय मदत घ्या, कारण नैराश्याने बाळाशी असलेल्या तुमच्या बंधावर परिणाम होऊ शकतो.

  • चिडचिड

बाळाच्या जन्मानंतर, तुमची झोप नीट होत नाही. झोप न झाल्यामुळे तुमची चिडचिड होऊ शकते, आणि त्यास सामोरे जाण्याचा उत्तम मार्ग म्हणजे आपल्याला वेळ मिळेल तेव्हा आणि बाळ झोपलेले असताना झोपून घ्यावे

  • चिंता

नवीन आई म्हणून, आपण चिंताग्रस्त होण्याची अनेक कारणे असू शकतात. हि चिंता स्तनपान, बाळाच्या झोपेची पद्धत किंवा काही महिन्यांनंतर आपण मुलांची काळजी कशी घ्याल ह्याबद्दलच्या भीतीशी संबंधित असू शकते. जास्त विचार न करण्याचा प्रयत्न करा आणि सगळे नीट होण्यासाठी वेळ द्या.

  • मूड स्विंगज

बाळ आणि स्वतःची काळजी घेताना आलेला थकवा आणि ताण ह्यामुळे नवीन आईला मूड स्विंग्ज अनुभवता येतील

  • अपराधीपणाची भावना

बाळाच्या जन्मानंतर बाळाच्या आई बाबांचे नाते आणखी घट्ट होते. तथापि, बाळाची काळजी घेताना आईला पतीसोबत घालवण्यासाठी वेळ मिळत नाही. यामुळे अपराधीपणाची भावना येऊ शकते. आपल्या प्रिय व्यक्तीबरोबर घालवण्यासाठी दिवसाचा काही वेळ बाजूला ठेवून पहा. त्यामुळे सगळी निराशा दूर होण्यास मदत होईल.

  • दुःखाचा दीर्घकाळ कालावधी

प्रसूतीनंतर शरीरामध्ये संप्रेरकांचे बरेच बदल होत असतात आणि प्रसूतीनंतर बर्‍याच मातांना काही आठवड्यांपर्यंत दु: खी आणि निराश वाटते. अशा परिस्थितीत आपण वैद्यकीय मदत घेणे आवश्यक आहे.

प्रसूतीनंतर तुम्ही कोणती खबरदारी घ्यावी?

प्रसूतीनंतरची आवश्यक खबरदारी काय आहे हे तुम्ही जाणून घेऊ इच्छिता? संपूर्ण यादीसाठी वाचा.

. पॅड वापरा आणि टॅम्पून्स वापरू नका

प्रसूतिनंतर लोचियाह्या प्रक्रियेमध्ये गर्भाशयाचे अस्तर टाकले जाते आणि मासिक पाळीच्या वेळी जसा रक्तस्राव होतो त्याप्रमाणे रक्तस्त्राव होतो. हि प्रक्रिया सुमारे सहा आठवडे सुरु असते, ज्यामुळे आपणास संसर्ग होण्याची शक्यता असते. या काळात पॅड्स वापरणे चांगले आहे कारण त्यामुळे संसर्गाची शक्यता कमी असते.

पॅड वापरा आणि टॅम्पून्स वापरू नका

. योनीमार्गाच्या आसपासच्या भागातील वेदनांसाठी आईस पॅक वापरा

आईस पॅक बाळाचा जन्म झाल्यानंतर योनीभोवतीच्या भागातील वेदना कमी करण्यास मदत करतात. योनीशी थेट संपर्क टाळण्यासाठी, बर्फ मऊ टॉवेलमध्ये गुंडाळा. ही प्रसूतीनंतरची खबरदारी आहे.

. स्वतःला स्वच्छ करण्यासाठी उबदार पाण्याचा वापर करा

आपल्या योनी आणि गुद्द्वाराच्या जवळील भागाला सूज आलेली असू शकते त्यामुळे स्वच्छता करणे कठीण होऊ शकते. संक्रमण टाळण्यासाठी कोमट पाण्याने हळूवारपणे धुवा.

. सिट्झ बाथ घ्या

शौचास झाल्यानंतर तुम्ही जेव्हा दररोज काही इंच कोमट पाण्यात बसता तेव्हा त्यास सीट्स बाथ असे म्हणतात. त्यामुळे योनीच्या आजूबाजूच्या भागातील वेदना कमी करण्यास मदत होईल.

. विश्रांती घ्या

भरपूर विश्रांती आणि चांगली झोप ही आईची प्राथमिक आवश्यकता असते. नवजात बाळाला दर तीन तासांनी दूध पाजणे आवश्यक आहे, तसेच बाळाला स्वच्छ ठेवणे आणि त्याला शांत करणे जरुरीचे आहे. तुम्ही अगदी निश्चिन्त ७८ तास झोपणे व्यावहारिकदृष्ट्या अशक्य आहे. आपली झोपेची पद्धत बदला. थम्ब रुल असा आहे की जेव्हा बाळ झोपत असेल तर तुम्हीही झोपी जा.” तुमच्या बाळाचा बिछाना /पाळणा तुमच्या जवळ असुद्या. ह्यामुळे ऊर्जा आणि वेळ वाचतो. पहिल्या काही आठवड्यांत बाळाकडे लक्ष देण्याव्यतिरिक्त कोणत्याही अतिरिक्त जबाबदाऱ्या घेऊ नका. कारण ह्या कामामुळे तुम्ही दमून जाऊ शकता. तुम्ही खूप थकल्या असाल तर बाळाला बघायला येणाऱ्या पाहुण्यांचे स्वागत आणि मनोरंजन करण्याचा प्रयत्न करू नका.

. पौष्टिक पदार्थ खा

आईने वेळेवर न जेवणे किंवा खायचे विसरणे हे खूप सामान्य आहे, परंतु स्तनपान देणाऱ्या मातांनी चांगले खावे आणि भूक लागलेली असताना खात आहोत ना ह्याकडे लक्ष ठेवले पाहिजे. गरोदरपणानंतरच्या योग्य काळजी घेण्यासाठी आणि बाळाला फायदे मिळण्यासाठी तुम्ही भरपूर पोषणमूल्ये असलेले पदार्थ खा. तुम्ही स्वतः उत्तम आहार घेणे हि बाळाला स्तनपान देतानाही उत्तम पद्दत आहे. आपल्या आहारामध्ये धान्य, भाज्या, दुग्धशाळे, फळे, प्रथिने शेंगदाणे आणि तृणधान्ये ह्यांचा समावेश करा. तुमची फूड पॅलेट प्रथिने, लोह आणि कॅल्शियमने समृद्ध असणे आवश्यक आहे. बाळाच्या प्रसूतीनंतर निरोगी पोषण ही सर्वात महत्वाची खबरदारी आहे.

. हायड्रेटेड रहा

थकवा घालवणासाठी जास्त प्रमाणात द्रव पदार्थ घ्या. बद्धकोष्ठता टाळण्यासाठी भरपूर पाणी पिणे देखील आवश्यक आहे. तंतुमय पदार्थ भरपूर प्रमाणात असलेले अन्न घ्या आणि भरपूर पाणी प्या.

हायड्रेटेड रहा

. नियमित व्यायाम करा

व्यायाम करण्यासाठी थोडा वेळ काढा. एकदा तरी घराबाहेर पडा आणि चालण्याचा प्रयत्न करा आणि तुमच्या स्नायूंना मजबूत बनवा.

. मदत मागा

आपल्या घरातील कामे करण्यासाठी आणि थोडा वेळ बाळाची काळजी घेण्यासाठी मदतनीस ठेवा. त्यामुळे तुम्हाला थकवा घालवण्यासाठी थोडा वेळ मिळेल. कुटुंबातील व्यक्ती किंवा मित्र मैत्रिणींपैकी कुणीतरी बाळाची काळजी घेण्यास मदत करते का ते पहा. कोणतीही अतिरिक्त मदत अमूल्य आहे.

बाळाच्या जन्मानंतर उत्साहाच्या भरात बाळाची काळजी घेताना, कदाचित तुम्ही दुसर्‍या सर्वात महत्वाच्या व्यक्तीला विसरलात ते म्हणजे तुम्ही स्वतः! तुम्ही भरपूर विश्रांती घेणे, पुरेशी झोप घेणे आणि जन्मानंतर पौष्टिक आहार घेणे इत्यादी गोष्टी आपल्या बाळाची काळजी घेण्याइतकेच आवश्यक आहे. तुम्ही तंदुरुस्त असाल तरच तुमचे लहान बाळ सुद्धा तंदुरुस्त असेल!

स्रोत अणि सन्दर्भ:

स्रोत १

आणखी वाचा:

प्रसूतीनंतर खावेत असे २० भारतीय अन्नपदार्थ
प्रसूतीनंतरचे लैंगिक संबंध – किती वेळ वाट पहावी?

संपादकांची पसंती
Please Wait Updating Your Article